Universiteiten en hogescholen leveren nu veel meer ICT-afgestudeerden dan in 2015, en de IT-krapte is nauwelijks veranderd. Onze conclusie: het knelpunt is ervaring, niet het diploma. Wie wacht tot het onderwijs dit oplost, wacht op iets wat het onderwijs niet kan leveren. En elke werkgever die alleen ervaren mensen aanneemt, maakt de ervaren laag van straks kleiner.
Het aanbod steeg fors
Afstudeercijfers van Eurostat laten zien dat de ICT-uitstroom op bachelor- en masterniveau sinds 2015 veel harder groeide dan elk ander groot vakgebied, en veel harder dan het hoger onderwijs als geheel. Techniek en zorg groeiden ook, maar trager. ICT is geen vak dat het onderwijs heeft laten liggen.
En de krapte bleef
In dezelfde jaren bleef het aandeel Nederlandse bedrijven met moeilijk vervulbare IT-vacatures hoog. Van de bedrijven die IT-personeel wierven, meldden de meeste in 2018, in 2022 en opnieuw in 2024 dat ze vacatures moeilijk konden vervullen. Een forse stijging van het aanbod verschoof dat aandeel maar een beetje.
Waarom meer afgestudeerden niet genoeg waren
Schaal is de eenvoudigste reden. CBS-cijfers laten zien dat de werkgelegenheid in IT-beroepen elk jaar met veel meer mensen groeit dan er afstuderen. Niet elke afgestudeerde kiest een IT-baan en veel instromers komen uit andere vakken, dus de vergelijking is grof. De orde van grootte klopt wel: het onderwijs dekt maar een deel van de groei, nog vóór iemand die vertrekt is vervangen.
Ervaring is de scherpere reden. Bij werkgevers met moeilijk vervulbare IT-vacatures is gebrek aan werkervaring een van de belangrijkste klachten. Een afgestudeerde vult geen vacature die jaren ervaring vraagt. Dat kan het onderwijs niet leveren.
Ook is de vraag verschoven. Werkgevers willen specialisten in cloud, security, data en AI, terwijl algemene IT-profielen terrein verliezen. Een opleiding past zich in jaren aan, de vraag verandert sneller.
De vergelijking met andere landen zegt veel. Nederland zit in Europa in de middenmoot als het gaat om het aandeel afgestudeerden in ICT. Finland levert een duidelijk groter aandeel en meldt ook minder moeilijk vervulbare IT-vacatures. Een grote instroom en minder krapte gaan daar samen.
Wat dit niet laat zien
De reeks afgestudeerden loopt tot 2024 en beschrijft het verleden van de pijplijn. ING meldt dat de instroom in IT-opleidingen nu daalt, en omdat een opleiding jaren duurt, bereikt die daling de arbeidsmarkt rond 2027. De maat voor moeilijk vervulbaar telt bedrijven, geen vacatures, en zegt dus niets over hoe lang functies openstaan. De vergelijking met Finland toont een verband, geen oorzaak. Keert de dalende instroom, of verkorten AI-hulpmiddelen de ervaring die een junior nodig heeft om productief te zijn, dan verandert onze lezing.
Wat je kunt doen
- Schrap ervaringseisen die alleen filteren. Vraag je af welke taken echt jaren ervaring vragen, en open de andere functies voor afgestudeerden.
- Zie een junior aannemen als een aanbodbeslissing. Een junior die je nu aanneemt, is de ervaren specialist om wie je straks niet hoeft te concurreren.
- Bouw een vast leertraject voor de specialismen die je nodig hebt, zoals cloud, security en data, in plaats van te wachten tot de markt ze levert.
- Kijk naar instroomcijfers, niet naar afstudeercijfers. Die laten zien hoe de pijplijn er rond 2027 en daarna uitziet. Meer over het vakgebied software engineering.