De grootste kandidatenmarkt van Nederland solliciteert niet. De meeste werknemers zeggen makkelijk een baan bij een andere werkgever te kunnen vinden, de meesten zijn tevreden met hun werk en weinigen stappen werkelijk over. Die stille meerderheid kent de eigen waarde. Ze leest geen vacatures en reageert er niet op. Onze conclusie: ze beweegt pas bij een concreet, beter aanbod dat naar hen toe komt, met zekerheid vanaf de eerste dag.
Het zelfvertrouwen is structureel
In de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van CBS en TNO krijgen werknemers elk jaar de stelling voorgelegd dat ze makkelijk een nieuwe baan bij een andere werkgever kunnen vinden. In 2014 was een krappe meerderheid het daarmee eens. Sindsdien steeg het aandeel vrijwel onafgebroken, piekte in 2022 en bleef daarna dicht bij dat record.
Dat is veelzeggend, want de arbeidsmarkt zelf koelde na 2022 af. Het zelfvertrouwen van wie al werk heeft, zakte amper mee. Dit is geen voorbijgaande golf. Nederlandse werknemers hebben geleerd dat ze gewild zijn, en dat zijn ze niet meer vergeten.
Ongelukkig zijn ze ook niet. De meesten zijn tevreden met hun werk. Zelfverzekerd en tevreden tegelijk: dat is de uitgangspositie van de gemiddelde Nederlandse werknemer.
Onder de middelbare leeftijd weet vrijwel iedereen het
Het zelfvertrouwen is het grootst precies waar werkgevers het hardst werven. Van de jongere werknemers en de middengroep zegt de grote meerderheid makkelijk elders terecht te kunnen. Pas in de oudste leeftijdsgroepen zakt het aandeel duidelijk.
Toch gaat bijna niemand
Tegenover al dat zelfvertrouwen staat de werkelijke beweging, en die is klein. De wisselcijfers van het CBS laten zien dat per kwartaal maar een klein deel van de werknemers van werkgever wisselt, en van de vaste krachten nog minder. Wie een vast contract opgeeft, krijgt bovendien zelden direct weer vast.
Tussen kunnen en doen zit dus een breed gat. Dat gat is geen onwetendheid en geen ontevredenheid. Het is een drempel: een overstap kost meestal het vaste contract, en niemand geeft deze mensen een reden om die prijs te betalen. Ze kijken niet rond, want ze hoeven niet.
Wat dit niet laat zien
De enquête is een steekproef onder werknemers, en vanaf 2022 is de opzet op punten gewijzigd, waardoor niet elk jaar precies vergelijkbaar is met de jaren ervoor. De stijging die wij beschrijven, is veel groter dan die breuk.
Belangrijker: de stelling meet ervaren gemak, geen wens. Wie zegt makkelijk weg te kunnen, wil nog niet weg. Deze cijfers laten bereikbaarheid zien, geen vertrekintentie, en zo lezen wij ze ook. De wisselcijfers van het CBS naast de enquête leggen is onze eigen interpretatie. Zelfstandigen vallen buiten beide bronnen. Zakt het zelfvertrouwen fors terug terwijl het aantal wisselingen gelijk blijft, dan houdt de lezing in dit stuk geen stand.
Wat je kunt doen
- Reken vacaturekanalen alleen af op de actieve markt. De stille meerderheid ziet ze niet.
- Benader mensen rechtstreeks. De groep die zou kunnen overstappen is groot, zeker onder de middelbare leeftijd.
- Maak het eerste contact concreet: de rol, de inhoud, het salaris. Wie de eigen waarde kent, haakt af bij een vage pitch.
- Neem de drempel weg die zelfvertrouwen niet oplost. Bied een vast contract vanaf de eerste dag.