Nederlandse werkgevers reageren op krapte door een ladder te beklimmen. Ze beginnen met wat weinig kost, gaan dan naar maatregelen die het loon of de functie raken, en halen pas daarna hulp van buiten. Voor gangbare profielen is die volgorde verstandig. Voor schaarse profielen is ze traag, want de goedkope treden verspreiden een vacature breder zonder dat er een kandidaat bijkomt die er niet al was. Onze conclusie uit de werkgeversenquête van UWV: bepaal op de dag dat een vacature opengaat welke trede ze nodig heeft, niet pas nadat de lagere treden mislukt zijn.
De ladder
De meeste werkgevers met externe vacatures deden in het najaar van 2025 extra moeite vanwege de krapte. De volgorde is herkenbaar. Onderaan staan de goedkope stappen: via meer of andere kanalen werven, het eigen netwerk inzetten en mensen aannemen die nog opgeleid moeten worden. Vrijblijvende kennismakingen en kandidaten direct benaderen komen daarna.
Hoger op de ladder gaan maatregelen geld kosten of de functie veranderen: betere arbeidsvoorwaarden, andere doelgroepen, taken aanpassen, eisen verlagen. Werven in het buitenland is zeldzaam. Daarnaast staan de externe routes: vaker uitzendkrachten, gedetacheerden of freelancers, en vaker een recruiter, wervingsbureau of headhunter. Slechts een minderheid kiest een van beide.
Wat volgens werkgevers werkt
Gevraagd welke maatregel het meest opleverde, zetten werkgevers het eigen netwerk duidelijk bovenaan, gevolgd door breder verspreiden en zelf opleiden. Externe recruiters worden minder vaak genoemd, maar ook veel minder vaak ingezet. Afgezet tegen het aantal gebruikers noemt een behoorlijk deel van wie er een inschakelde het de meest effectieve stap. Het eigen netwerk scoort op beide maatstaven het best.
Per sector verschilt het beeld. In de industrie worden beide externe routes vaker dan gemiddeld gekozen. In de groothandel, informatie en communicatie en de financiële sector rekenen werkgevers externe werving tot hun meest effectieve maatregelen, wat landelijk niet zo is.
Waarom de volgorde schaarse werving vertraagt
De ladder rust op een aanname: dat de kandidaat bestaat en alleen de vacature nog moet zien. De meeste werkgevers met wervingsproblemen noemen te weinig reacties als oorzaak. Meer kanalen helpen niet als de persoon niet actief naar een baan kijkt. Elke trede die niets oplevert, houdt de rol langer open, en bij een schaars profiel is die vertraging de echte kostenpost.
Wat dit niet laat zien
Geen officiële statistiek meet de kosten of doorlooptijd per trede, dus de vertraging is onze afleiding, geen gemeten cijfer. Effectiviteit is het oordeel van de werkgever zelf. De enquête laat de landbouw en de uitzend- en wervingsbranche buiten beschouwing, dus de bemiddelaars zelf zijn niet ondervraagd. Een eerdere UWV-enquête uit 2021 gebruikt een andere vraag en populatie, waardoor de metingen geen reeks vormen. Als cijfers lieten zien dat goedkope treden schaarse rollen even snel vullen als directe benadering, gaat ons advies niet op.
Wat je kunt doen
- Deel elke vacature bij opening in: gangbaar profiel of schaars. Gebruik het aantal reacties op een vergelijkbare rol als toets.
- Klim bij gangbare profielen de ladder in volgorde op. Dat is goedkoop en werkt meestal.
- Zet bij schaarse profielen vanaf de eerste dag netwerk en directe benadering tegelijk in, in plaats van na de advertentie.
- Geef elke trede een einddatum. Levert ze dan niets op, ga een trede hoger in plaats van te herhalen.
- Besluit vroeg of je iemand gaat opleiden of een eis laat vallen. Die keuzes vergroten de groep kandidaten, extra kanalen niet.